Archive

October 2013

Arbitraż i korupcja: Polska ratyfikuje Protokół dodatkowy do Konwencji Rady Europy

Korupcja towarzyszy rozwojowi ludzkości. W ostatnich latach społeczność międzynarodowa w znaczący sposób rozwinęła instrumenty prawne do zwalczania korupcji, odnosząc się również do arbitrażu krajowego i międzynarodowego. 23 października 2013 r. Sejm RP przyjął ustawę o ratyfikacji Protokołu dodatkowego do Prawnokarnej konwencji o korupcji. Protokół – sporządzony w Strasburgu 15 maja 2003 r. – reguluje karalność przestępstw korupcji popełnionych przez arbitrów krajowych i zagranicznych oraz ławników. Rozszerza on zakres zastosowania konwencji Rady Europy z 27 stycznia 1997 r., której punktem wyjścia jest to, że „korupcja zagraża praworządności, demokracji, prawom człowieka, narusza dobre sprawowanie władzy, uczciwość i sprawiedliwość społeczną, spowalnia rozwój gospodarczy i zagraża stabilności instytucji demokratycznych i moralnym podstawom społeczeństwa” (Preambuła).

Celem Protokołu jest uzupełnienie regulacji przewidzianych w Prawnokarnej konwencji o korupcji przez penalizację przestępstwa czynnej i biernej korupcji popełnionego przez krajowych i zagranicznych arbitrów oraz ławników. Protokół w art. 1 wprowadza definicje „arbitra”, „umowy o arbitraż” oraz „członka ławy przysięgłych”. Definiując pojęcie „arbitra”, odwołuje się on do prawa krajowego państw-stron Protokołu. Stanowi on jednak również, że pojęcie „arbitra” obejmuje też „osobę, która na podstawie umowy o arbitraż jest powołana do wydania prawnie wiążącej decyzji w sporze przekazanym jej/jemu przez strony umowy” (art. 1 pkt 1). Zgodnie z Protokołem „umowa o arbitraż” oznacza „umowę uznaną w prawie krajowym, na mocy której strony zgodziły się przekazać spór do rozstrzygnięcia przez arbitra (art. 1 pkt 2). „Członek ławy przysięgłych” jest też określony przez odwołanie do prawa krajowego, ale oznacza również „ławnika działającego jako członek organu kolegialnego, do kompetencji którego należy podejmowanie decyzji w przedmiocie winy osoby oskarżonej w ramach postępowania karnego” (art. 1 pkt 3).

Prawo polskie zawiera regulacje dotyczące przestępstw korupcyjnych (art. 228-229 kodeksu karnego). Definiuje też pojęcie korzyści osobistej i majątkowej (art. 115 § 4 kodeksu karnego) oraz osoby pełniącej funkcję publiczną (art. 115 § 19 kodeksu karnego w zw. z art. 115 § 13 kodeksu karnego). Pomimo tego, że przepisy te nie wymieniają bezpośrednio arbitra sądu polubownego, przyjmuje się że „osobą pełniącą funkcję publiczną” jest również arbiter takiego sądu (Uzasadnienie, s. 4). Zgodnie z Uzasadnieniem projektu ustawy ratyfikacyjnej prawo polskie jest więc w pełni zgodne z postanowieniami Protokołu (Uzasadnienie, s. 5).

W szerszym kontekście, Polska należy do Grupy Państw przeciwko Korupcji Rady Europy (Group of States against Corruption, inaczej GRECO). Zgodnie z Uzasadnieniem projektu ustawy „[r]atyfikacja Protokołu dodatkowego do Prawnokarnej konwencji o korupcji, sporządzonego w Strasburgu dnia 15 maja 2003 r. […] przyczyni się do wzmocnienia wizerunku Polski na arenie międzynarodowej jako państwa zwalczającego korupcję” (Uzasadnienie, s. 1).

Zarzuty korupcyjne były przedmiotem wielu postępowań arbitrażowych. Skupiały się one głownie na kwestii, czy główna umowa powinna być uznana za nieważną, ponieważ została zawarta za pomocą praktyki korupcyjnej. W tym miejscu warto przypomnieć, że w jednym z postępowań inwestycyjnych trybunał ICSID wziął pod uwagę Protokół dodatkowy do Prawnokarnej konwencji o korupcji, choć wcale nie chodziło o zarzuty w stosunku do arbitrów.

W sprawie World Duty Free Company Limited v. The Republic of Kenya, trybunał ICSID oddalił roszczenia wywłaszczonego inwestora przeciwko Kenii, ponieważ umowa zezwalająca na inwestycję została zawarta w rezultacie wręczenia łapówki prezydentowi państwa (ICSID Case No. Arb/00/7, 4 października 2006 r.). World Duty Free Company – inwestor zarejestrowany na Wyspie Man – argumentował, że tego typu „płatność” była w Kenii prawnie i zwyczajowo usankcjonowana. Trybunał nie podzielił jednak tej argumentacji. Stwierdzając że nie można uznać jej za „darowiznę na cele publiczne”, zdaniem trybunału sporna „płatność” była łapówką za uzyskanie zgody na inwestycję, czyli budowę i zarządzanie kompleksami „duty free” na lotniskach w Nairobi i Mombasie.

Trybunał zbadał też skutki prawne wręczenia łapówki zarówno w ramach międzynarodowego porządku publicznego, jak również prawa angielskiego i kenijskiego. Charakteryzując międzynarodowy porządek publiczny jako „międzynarodowy konsensus co do powszechnych standardów oraz norm postępowania, które powinny być stosowane we wszystkich forach” (para. 139), trybunał zauważył, że w większości, jak nie we wszystkich krajach, przekupstwo lub wywieranie wpływu, jak również aktywna i pasywna korupcja są sankcjonowane przez prawo karne (para. 142). Następnie trybunał wskazał, że w celu wzmocnienia walki z tymi zachowaniami społeczność międzynarodowa zawarła kilka konwencji, w tym Protokół dodatkowy do Prawnokarnej konwencji o korupcji Rady Europy (para. 143). W rezultacie Trybunał potępił praktyki korupcyjne jako sprzeczne z porządkiem publicznym i konwencjami międzynarodowymi, nawet w obliczu zarzutów inwestora, że korupcja była powszechna i zwyczajowo usankcjonowana w danym kraju.

Poprzez objęcie swoim zakresem arbitrów, Protokół dodatkowy rozszerza zasięg zastosowania międzynarodowych instrumentów prawnych wymierzonych przeciwko korupcji. Protokół znajduje się tu:

http://conventions.coe.int/Treaty/en/Treaties/Html/191.htm

Seminarium „Polski Arbitraż Handlowy” w Instytucie Allerhanda (Kraków)

Instytut Allerhanda zaprasza na seminarium “Polski Arbitraż Handlowy – czy potrzebujemy zmian legislacyjnych czy tylko spopularyzowania systemu?” Seminarium odbędzie się 23 października  o godz. 17.30 w siedzibie Instytutu Allerhanda (pl. Sikorskiego 2/7, Kraków).

Na pierwszy rzut oka Warszawa, zdaje się spełniać wszystkie kryteria, by dołączyć do silnych europejskich ośrodków międzynarodowego arbitrażu, takich jak Wiedeń, Sztokholm czy Helsinki. A jednak arbitraż handlowy w Polsce ma charakter jedynie lokalny? Dlaczego zagraniczne strony nie chcą prowadzić postępowań arbitrażowych na neutralnym, polskim gruncie? Czy jest sposób by zaistnieć na arenie międzynarodowej?

Więcej informacji: http://allerhand.pl/index.php/pl/home/618-seminarium-polski-arbitraz-handlowy-w-instytucie-allerhanda.html

 

Debata n/t Arbitrażu Inwestycyjnego na UW (Warszawa)

11 października 2013 r. odbędzie się na Uniwersytecie Warszawskim debata n/t arbitrażu inwestycyjnego.

Arbitraż inwestycyjny jest regulowany głównie przez traktaty międzynarodowe, co oznacza że pozostaje on w kontroli państw-sygnatariuszy. Jednak arbitraż inwestycyjny to również (1) prawo międzynarodowe publiczne, (2) arbitraż handlowy jako procedura, oraz (3) polityka. Interakcja tych trzech elementów sprawia, że spory dotyczące ochrony inwestycji zagranicznych często przykuwają uwagę opinii publicznej i coraz więcej państw zaczyna mówić o wyjściu z tego systemu rozwiązywania sporów. Opcje “exit” są jednak ograniczone i w związku z tym rośnie potrzeba nowej architektury rozwiązywania międzynarodowych sporów inwestycyjnych.

Coraz częściej podnosi się potrzebę wprowadzenia mechanizmu apelacji do trybu rozwiązywania międzynarodowych sporów inwestycyjnych. Pojawia się jednak pytanie, czy zarzuty powinny dotyczyć jedynie kwestii faktycznych czy też prawnych. Co do zasady, decyzje trybunałów arbitrażowych w sprawach inwestycyjnych nie ustanawiają precedensu. Jednak często podobne kwestie stają się przedmiotem sporu i poprzednie decyzje służą jako punkt odniesienia dla innych trybunałów.

Program debaty znajduje się tu: http://www.sakig.pl/uploads/upfiles/pdf/3rd%20warsaw%20investment%20arbitration%20debate.pdf

Hello world! Please add at least one Widget in "Appearance → Widgets" to Footer Sidebar #1
Copyright © freshface 2013